data publikacji

Na co zwracać uwagę, projektując oświetlenie biurowe? Wyjaśnia ekspert: Radosław Buczkowski z Philips Lighting Poland.

Radosław Buczkowski, Kierownik Zespołu Projektowego, Philips Lighting Poland
Wewnętrzny zegar biologiczny człowieka jest sterowany światłem. Nasze oczy odbierają bodźce świetlne, które docierają ze świata zewnętrznego

Większość życia spędzamy wewnątrz budynków, blisko połowę – w pracy i w biurze. Od jakości środowiska, jakie zostanie wykreowane w naszym miejscu pracy, wprost zależy jakość naszego życia – samopoczucie, zdrowie, produktywność, motywacja do pracy.

Jednym z głównym czynników decydujących o naszym komforcie jest oświetlenie. Dobre – będzie nas stymulować lub odprężać, pozwalać widzieć szczegóły, rozpoznawać kształty i kolory. Natomiast jeśli oświetlenie będzie złe szybko doprowadzi do zmęczenia, złego samopoczucia a nawet do poważnych problemów zdrowotnych.
Na co warto zwrócić uwagę, projektując oświetlenie biurowe i jakich błędów unikać?

1.    Zbyt mała koncentracja na użytkowniku

Jeśli jakieś rozwiązanie ma być dobre dla każdego – zazwyczaj nie jest dobre dla nikogo. Bardzo trudno jest zaprojektować oświetlenie przestrzeni biurowej, które usatysfakcjonuje wszystkich pracowników. Obecnie na jednej, zazwyczaj otwartej przestrzeni, pracują ludzie w różnym wieku, którzy wykonują pracę o różnej specyfice i mający różne oczekiwania dotyczące przestrzeni, w której przebywają.

Idealne oświetlenie biura powinno być dopasowane do potrzeb pracownika, typu wykonywanej pracy i realizowanych zadań, pory roku, oświetlenia naturalnego. Jednak potrzeby te zmieniają się dynamicznie z dnia na dzień, a często także z godziny na godzinę. Oświetlenie musi więc elastycznie dopasowywać się do funkcji nowoczesnego biura i podążać za potrzebami użytkownika – zapewniając komfort, bezpieczeństwo, stymulując do pracy i kreując wokół nas środowisko świetlne, w którym będziemy chcieli przebywać. Trend projektowania przestrzeni wokół potrzeb użytkowników jest od pewnego czasu wyraźnie widoczny na rynku, a jego przejawem jest rosnąca w segmencie biurowym popularność certyfikatu WELL Building Standard, dla którego światło jest jednym z siedmiu filarów w procesie certyfikacji.

2.    Nieodpowiedni poziom natężenia światła

Podstawowym parametrem oświetleniowym jest natężenie oświetlenia. Obowiązujące normy precyzyjnie definiują wymagania związane z rozkładem natężenia oświetlenia we wnętrzach. Przysłowiowe 500lx to jednak zbyt mało, aby uznać, że zapewniliśmy odpowiedni komfort pracownikom. Normy mówią jedynie o parametrach minimalnych. Ze względu na rodzaj wykonywanej pracy, np. praca z rysunkami technicznymi, podczas której pracownik ma do czynienia z rozróżnianiem bardzo drobnych szczegółów, może zajść konieczność podniesienia natężenia do 750 lub nawet 1000lx.

Należy również pamiętać, że nasze zapotrzebowanie na światło wzrasta wraz z naszym wiekiem. Osoby starsze do wykonania tej samej pracy wzrokowej potrzebują wyższych poziomów natężenia, niż ich młodsi koledzy. Projektując oświetlenie trzeba uwzględnić, dla jakiej grupy wiekowej adresujemy rozwiązania.

3.    Niewłaściwy rozkład luminancji

Zapewnienie odpowiedniego natężenia oświetlenia to jeszcze nie wszystko. Równie istotne jest zapewnienie odpowiedniego rozkładu luminancji w całym wnętrzu. Oświetlenie nie tylko powierzchni roboczych, ale wszystkich powierzchni w polu widzenia. Umożliwia to unikniecie zbyt dużych kontrastów oraz zapobiega niekontrolowanemu olśnieniu. Ponadto właściwy rozkład luminancji buduje odpowiednią przestrzeń świetlną w naszym otoczeniu.

Dzięki dobremu rozkładowi luminancji, precyzyjnie zaprojektowana architektura będzie w odpowiedni sposób odbierana przez użytków także po zmroku. Pozwala to zbudować wśród pracowników poczucie komfortu i bezpieczeństwa. W zależności od zaprojektowanego efektu pozwala tworzyć zaciszne kąciki do pracy, otwartą, elastyczną przestrzeń typu open space lub kreatywną atmosferę powierzchni coworkingowych.

4.    Nieodpowiednia barwa światła

Stwierdzenie, że najlepiej czujemy się przebywając w środowisku naturalnym, dla nikogo nie powinno być zaskakujące. Nasze oczy w procesie ewolucji przyzwyczaiły się do oświetlenia naturalnego i to ono jest dla nas światłem idealnym. Dlatego im bardziej światło w budynku będzie zbliżone do naturalnego, tym bardziej pracownicy będą się czuli komfortowo. Jednak barwa światła dziennego nie jest stała w czasie. Nie da się więc jej opisać jedną, ustaloną wartością, która niezmiennie stanie się wytyczną projektową dla przestrzeni biurowych. Na pytanie, jaka barwa światła będzie lepsza w biurze – ciepła czy zimna, nie można udzielić jednoznacznej odpowiedzi. Najlepsza dla nas jest zmienna temperatura barwowa. Zupełnie jak w świecie zewnętrznym – zależnie od pory dnia, pory roku – tworząc efekty świetlne zgodne z naszymi oczekiwaniami.

Wewnętrzny zegar biologiczny człowieka jest sterowany światłem. Nasze oczy odbierają bodźce świetlne, które docierają ze świata zewnętrznego. Dzięki nim nasz organizm wie, kiedy należy rozpocząć dzień, kiedy powinniśmy osiągnąć maksimum naszej wydajności a kiedy nadchodzi czas odpoczynku i relaksu. Odpowiednio zaprojektowane oświetlenie będzie umiało nie tylko współgrać z naszym zegarem biologicznym, ale wręcz nim sterować. Światło pozwoli podnieść naszą aktywność w trakcie dnia oraz wyciszyć się po skończonej pracy.
Jest to szczególnie istotne, gdy mamy do czynienia z niedoborem światła dziennego w trakcie dnia – w okresach jesienno zimowych lub gdy nasi pracownicy obsługują np. firmy z innej strefy czasowej i ich godziny pracy nie pokrywają się dniem na naszej szerokości geograficznej. Zjawisko to zostało uwzględnione w systemie certyfikacji WELL Building Standard - w kredycie nr 54 Circadian Rhythms.

5.    Brak kontroli nad olśnieniem przestrzeni biurowej

Olśnienie jest kluczowym elementem decydującym o komforcie i jakości naszego widzenia. Jest to najczęściej zaniedbywany i ignorowany parametr na etapie projektowania i realizacji instalacji oświetleniowych. Dzieje się tak, gdyż olśnienie jest parametrem trudno mierzalnym w warunkach rzeczywistych po instalacji oświetlenia w budynku. Jednak dla obiektów biurowych może być łatwo przeanalizowane na etapie przygotowywania projektu.

Kontrola olśnienia jest wymogiem wprost wynikającym z zapisów obowiązujących norm. Tak jak natężenie oświetlenia, oddawanie barw maksymalne wartości współczynnika olśnienia są precyzyjnie określone. Olśnienie powinno być analizowane bardzo szczegółowo szczególnie w przypadku wykorzystywania opraw LED, które ze względu na punktowy charakter źródeł światła wymagają stosowania specjalistycznych układów optycznych. Popełnienie błędu w zakresie kontroli olśnienia będzie skutkowało pogorszeniem jakości widzenia, większą ilością błędów przy pracy, migrenami lub nawet pogorszeniem wzroku. 

6.    Nieuwzględnienie ścianek działowych i elementów przysłaniających światło

Już na etapie projektowania oświetlenia powinny zostać uwzględnione wszystkie elementy mogące zacieniać płaszczyzny robocze i utrudniać równomierne oświetlenie wnętrza przez oprawy oświetleniowe. Takie elementy jak ścianki działowe, wysokie regały, czy wolnostojące ścianki wygłuszające, powinny zostać uwzględnione w kompleksowym projekcie, aby uniknąć sytuacji, w której zrealizowana instalacja nie pozwoli na osiągniecie zakładanych i wymaganych parametrów.

.................ciąg dalszy na następnej stronie...................

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
5.0